Kireçlenme (Osteoartrit) İçin Fizyoterapi – Muğla Fizyoterapist

Osteoartrit; özellikle yük taşıyan eklemlerde (örneğin diz, kalça) kıkırdak yıkımı, osteofit (kemik çıkıntısı) oluşumu, subkondral skleroz ve eklem kapsülünde morfolojik değişikliklerle seyreden dejeneratif, kronik bir eklem hastalığıdır.

Prevalans ve Risk Faktörleri

• 65 yaş üzeri bireylerin %10-30’unda semptomatik diz osteoartriti görülmektedir.
• Kadınlarda erkeklere oranla daha yaygın olarak izlenir.
• Obezite, yaşlanma, genetik yatkınlık, travmalar, eklem bozuklukları, fiziksel aktivite eksikliği ve bazı meslek grupları (çiftçi, inşaat işçisi gibi) risk faktörleri arasındadır.

Patogenez (Hastalığın Oluşum Süreci)

OA, eklem kıkırdağında doku yıkımı ve bozulmuş onarım döngüsüyle ilerleyen bir süreçtir. Sitokinler (özellikle IL-1) bu süreçte önemli rol oynar. Bu etki kıkırdakta morfolojik, biyokimyasal ve metabolik bozulmalara neden olur.

Sınıflandırma

• Primer OA (neden bilinmiyor)
• Sekonder OA (travma, enfeksiyon, metabolik nedenler gibi altta yatan bir neden var)

Klinik Bulgular

• Yavaş gelişen eklem ağrısı, hareketle krepitasyon, sabahları kısa süreli tutukluk
• İleri dönemde istirahat ağrısı, gece ağrısı, deformiteler
• Diz OA’da yürüme güçlüğü, kuadriseps kasında atrofi, propriosepsiyon bozuklukları görülür.

Tanı Yöntemleri

• Klinik değerlendirme (ACR kriterleri)
• Radyolojik görüntüleme (eklem aralığında daralma, osteofitler, subkondral skleroz)
• Laboratuvar testleri genellikle normaldir (RF, CRP, ANA gibi testler ayırıcı tanı içindir).

Tedavi Yaklaşımları

Farmakolojik Olmayan Yöntemler:

• Eğitim, egzersiz, kilo kontrolü, yardımcı cihazlar (baston, dizlik)
• Yaşam ortamının düzenlenmesi (merdiven kullanımının azaltılması vs.)

Farmakolojik Yöntemler:

• İlk basamak: Parasetamol
• Gerektiğinde: NSAİİ, topikal ilaçlar, intraartiküler enjeksiyonlar (steroid, hyaluronik asit)
• Ağır vakalarda: Opioid analjezikler

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon:

• Ağrıyı azaltma, kasları kuvvetlendirme, eklem hareketliliğini artırma amacıyla uygulanır.
• En sık tercih edilen yöntem: Egzersiz (özellikle diz ve kalça OA için)

Cerrahi Yöntemler:

• İlerlemiş vakalarda: Artroskopi, osteotomi, artroplasti (protez cerrahisi)

Semptomatik Yavaş Etkili İlaçlar:

• Glukozamin, kondroitin sülfat, diaserein gibi ilaçlarla uzun süreli semptom kontrolü sağlanabilir.

Osteoartrit, yaşla birlikte artan yaygın bir halk sağlığı sorunudur. Medikal tedavi, fizik tedavi, yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerekirse cerrahi ile yönetimi mümkündür. Fizyoterapi ve egzersiz hem ağrıyı azaltmada hem de fonksiyonel kapasiteyi artırmada kilit rol oynar.

Kireçlenme; eklemlerdeki kıkırdağın zamanla aşınmasıyla oluşur.

Belirtiler:

• Eklem ağrısı
• Tutukluk
• Krepitasyon (kıtırtı)

Fizyoterapide amaçlar:

• Ağrıyı azaltmak
• Eklem hareketini artırmak
• Günlük yaşam aktivitelerini kolaylaştırmak

Yöntemler:

• Manuel terapi
• Eklem mobilizasyonu
• Kas güçlendirme egzersizleri